ورود مشتریان ثبت نام

تاریخچه صنعت چاپ در ایران

در یک نگرش خیلی عام و کلی‌، تاریخ چاپ در ایران به پنج قرن پیش از میلاد یعنی به زمان پادشاهان هخامنشی و مهرهای سلطنتی می‌رسد که برای تأیید احکام و فرمان‌های حکومتی از آن‌ها استفاده می کردند.

چاپ سربی به عنوان اولین روش چاپ، هشت سال قبل از ورود چاپ سنگي به ايران، راه اندازی شده بود، ولی به علت هزينه و زحمت زياد آن، پس از ورود چاپ سنگي ، كنار گذاشته شد و بعدها در اواخر دوره قاجار دوباره حروف سربی و استفاده از آن، رايج گرديد.

در زمان فتحعلی شاه قاجار، عباس میرزا نایب السلطنه، شخصی به نام میرزا زین العابدین تبریزی را مامور فراگیری فن چاپ و به راه انداختن چاپخانه در تبریز کرد. میرزا زین‌العابدین تبریزی، به سال ۱۲۳۳ هجری قمری تجهیزات چاپ حروفی را به تبریز آورده و تحت حمایت عباس میرزا که در آن زمان حکمران آذربایجان بود، چاپخانه کوچکی تاسیس نمود و بدین ترتیب، او بنای نخستین چاپخانه‎ای را گذاشت که در ایران، به ‎زبان فارسی و با روش چاپ سربی، به نشر کتاب پرداخت.

چاپ سربی دارای اشکالاتی بود که راه را برای پیدایش چاپ سنگی هموار کرد. چاپ‌های سربی دارای کیفیت خوبی نبودند و با نادرستی املایی و مشکلاتی هم چون کم رنگی و پاک شدن خطوط مواجه بودند. این نقیصه‌ها وقتی که در کنار نوشته‌های دست‌نویس با خط نستعلیق و دیگر خطوط دارای کیفیت عالی قرار می‌گرفت، بیشتر خود را نشان می‌داد و آشکار بود که مردم به متون دست‌نویس بیشتر بها می‌دهند.

چاپ سنگي را براي نخستين بار، ميرزا صالح شيرازي در تبريز راه‌اندازي كرد. ميرزا صالح كه از سوي دولت ايران براي فراگيري هنرهاي جديد به اروپا رفته بود، در بازگشت يك دستگاه چاپ سنگي با خود به تبريز آورد كه آن را در سال 1250 قمري راه‌اندازی کرد.

نخستین‌ کتاب‌ چاپ‌ سنگی،‌ ظاهراً قرآنی‌ بود که‌ در 1248 به‌ همت‌ میرزا اسداللّه‌ در تبریز چاپ‌ شد و 3 سال‌ بعد، باز به‌ همت‌ او و در تبریز، زادالمعاد انتشار یافت‌. چاپ‌ سنگی‌ جز در تبریز، تهران و اصفهان،‌ در بسیاری‌ از شهرهای‌ دیگر ایران‌ رواج‌ یافت و ‌بيش از 50 سال، تنها روش چاپ در ايران بود و تا اواخر دوره قاجار، هر چه در ايران چاپ مي‌شد، به روش چاپ سنگي بود؛ تا آنکه‌ در دوره ناصرالدین‌ شاه‌ قاجار، چاپ‌ سربی‌ پس‌ از مدتی‌ بیش‌ از نیم‌ قرن‌ بار دیگر رایج‌ شد. چاپ‌ سنگی‌ حتی‌ بنا به‌ ضرورت‌ فنی‌ بر خط‌ فارسی‌ تأثیر گذاشت‌ و در شیوه تحریری‌ آن‌ تغییری‌ ایجاد کرد.

و اما در شهر اصفهان، داستان به چاپخانه سنگی کلیسای وانک در شهر جلفای اصفهان باز می‌گردد. در واقع خلیفه وقت ارامنه محله جلفای اصفهان، با آگاهی از اختراع گوتنبرگ، شخصی از روحانیون را به اروپا می‌فرستد و تجارب، مشاهدات و دانش حاصل از یک سال و پنج ماه تلاش، منجر به چاپ کتاب در ایران می‌شود.

بر اساس‌ مدارک‌ موجود، نخستین‌ کتابی‌ که‌ در خود ایران‌ چاپ‌ شده‌، زبور داوود یا ساغموس‌ است‌ که‌ در 1638 به‌ زبان‌ و خط‌ ارمنی‌ در 572 صفحه‌ در جلفای‌ اصفهان‌ و به‌ دست‌ کشیشان‌ ارمنی‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ است. از این کتاب فقط یک جلد وجود دارد که در کتابخانه بودلین دانشگاه آکسفورد انگلستان نگهداری می‌شود و فتوکپی آن در موزه کلیسای وانک اصفهان قرار دارد. فتح‌نامه، اثر میرزا ابوالقاسم‌ قائم‌ مقامِ فراهانی‌، تفصیلی‌ از جنگ‌های‌ ایران‌ و روس‌، ظاهراً نخستین‌ کتاب‌ فارسی‌ است‌ که‌ در ذیحجه 1234 در ایران‌ چاپ‌ و منتشر شده‌ است.

در سال 1240 (حدوداً 7 سال‌ پس‌ از تأسیس‌ چاپخانه‌ در تبریز)، میرزا زین‌العابدین‌ به‌ امر فتحعلی‌شاه‌ به‌ تهران‌ احضار و به‌ تأسیس‌ چاپخانه‌ و چاپ‌ کتاب‌ مأمور شد.

چاپخانه کوچک مدرسه‌ دارالفنون،‌ ظاهراً در 1268 و با نام‌ دارالطباعه خاصه علمیه مبارکه دارالفنون‌ تهران‌ و زیرنظر علیقلی‌ میرزا اعتضادالسلطنه‌ تشکیل‌ شد و تا 1300 دایر بود و شاید حدود 40 عنوان‌ کتاب‌ درسی‌ در آن‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ باشد. چاپخانه‌ای دولتی‌، که‌ تحت‌ عناوین‌ مختلف‌ فعالیت‌ می‌کرد و به‌ چاپ‌ کتاب‌ و روزنامه‌ می‌پرداخت‌، در دوره ناصرالدین‌ شاه‌ تأسیس‌ شد.

چاپ‌ ژلاتینی‌، که‌ بعداً جای‌ خود را به‌ روش‌ چاپ‌ استنسیلی‌ داد، احتمالاً از اواخر عصر ناصری‌، و همز‌مان‌ با آغاز تحرکات‌ سیاسی‌ تازه (مشروطه)‌، برای‌ تکثیر اعلامیه‌های‌ پنهانی‌، نامه‌های‌ سرگشاده‌ و شب‌نامه‌های‌ سیاسی‌ مورد استفاده‌ قرار گرفت‌ و ظاهراً چاپخانه‌های‌ مخفی‌ کوچکی‌ برای‌ چاپ‌ ژلاتینی‌ تشکیل‌ شده‌ بود.

چاپخانه مجلس‌ شورای‌ ملی‌، مدت‌ کوتاهی‌ پس‌ از تشکیل‌ مجلس‌ اول‌، به‌ منظور چاپ‌ و نشر روزنامه‌ و نیز مطالب‌ اختصاصی‌ خودِ مجلس‌، به‌ سرعت‌ تأسیس‌ شد و در مدت‌ کوتاهی‌ به‌ بزرگ‌ترین‌ چاپخانه کشور تبدیل‌ گردید. چاپخانه مجهز دیگری‌ به‌ نام‌ چاپخانه شاهنشاهی‌، به‌ سرپرستی‌ عبداللّه‌خان‌ قاجار‌، پس‌ از استقرار مشروطیت‌ تأسیس‌ شد و تا 1328 فعال‌ بود.

در دوره محمدعلی‌ میرزا، استفاده‌ از چاپخانه‌های‌ سربی‌ اختصاصی‌ و غیردولتی‌ به‌ جای‌ چاپخانه‌های‌ سنگی‌ دولتی‌ معمول‌ شد، به‌ طوری‌ که‌ حدوداً‌ حوالی‌ سال‌ 1330، معدودی‌ چاپخانه سنگی‌ به‌ فعالیت‌ ادامه‌ می‌دادند. در سال‌های 1307، 1310 و 1317 ‌ برای‌ چاپ‌ و نشر کتاب‌های‌ درسی‌ در سراسر کشور و به‌ شیوه‌ای‌ نو اقداماتی انجام‌ شد.

تأسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ و نهادهای‌ جدید آموزشی‌ در این‌ عصر، همراه‌ با دولت‌ و ارتشِ رو به‌ گسترش‌، نیاز به‌ چاپ‌ برخی‌ مطالب‌ را در مقیاسی‌ وسیع‌تر فراهم‌ آورد. تأسیس‌ چندین‌ چاپخانه دولتی‌ و وابسته‌ به‌ دولت‌، مانند چاپخانه ارتش‌، چاپخانه بانک‌ ملی‌ ایران‌، چاپخانه دخانیات‌ ایران‌، چاپخانه راه‌آهن‌ و مانند این‌ها، حاصل‌ نیاز دولت‌ به‌ تأمین‌ احتیاجات‌ خود در زمینه چاپ‌ به‌ طور مستقل‌ بود. از سال 1320 تا 1332 ‌، به‌رغم‌ مداخلات‌ ادواری‌ حکومت‌ و ممیزی‌های‌ موقت‌، چاپ‌ و نشر تقریباً آزاد بود. شمار مطبوعات‌ که‌ در ابتدای‌ دوره رضاشاه‌ کاهش‌ یافته‌ بود، پس‌ از سقوط‌ او مجدداً افزایش‌ یافت.

چاپخانه تابان‌، به‌ عنوان‌ نخستین‌ چاپخانه خصوصی‌ که‌ به‌ دستگاه‌های‌ جدید و خودکار مجهز شد، در همین‌ سال‌های‌ پس‌ از جنگ‌، تحولی‌ چشمگیر را از سرگذراند. چاپخانه بانک‌ ملی‌ ایران‌ هم‌ به‌ دستگاه‌های‌ ملخی‌ جدید مجهز گردید. چاپخانه اطلاعات‌ هم‌ که‌ پیش‌ از 1320 چاپخانه بزرگی‌ بود، مجهزتر گردید. در دهه 1330، دستگاه‌های‌ افست‌ رتاتیو و دورنگ‌ و چهاررنگ‌ جدید به‌ ایران‌ وارد شد و تحولی‌ فنی‌ در چاپ‌ به‌ بار آورد. چاپخانه‌های‌ افست‌، روزنامه کیهان‌ و سپهر، مهم‌ترین‌ چاپخانه‌های‌ آن‌ دهه‌ به‌ شمار می‌آیند.

در دهه 1340 ‌چاپ‌ وارد مرحله تازه‌ای‌ شد و انتشار کتاب‌های‌ درسی‌ در هیئتی‌ جدید، کتاب‌های‌ ارزان‌ قیمت‌ جیبی‌ و شماری‌ نشریه‌ و گسترش‌ آموزش‌های‌ چاپ،‌ بر رونق‌ آن‌ افزود. تا حدود نیمه دهه 1340‌، آموزش‌ چاپ‌ در ایران‌ به‌ شیوه استادی‌ ـ شاگردی‌ و از طریق‌ چاپخانه‌ها انتقال‌ می‌یافت‌. در 1344‌، رشته چاپ‌ در هنرستان‌ فنی‌ تا مقطع‌ دیپلم‌ فنی‌ دایر شد. از 1345 به‌ بعد، هر سال‌ چند تن،‌ برای‌ فراگرفتن‌ فنون‌ جدید چاپ،‌ به‌ اتریش‌ اعزام‌ می‌شدند.

 

به سادگی چند کلیک به ما بپیوندید و با خیال آسوده به گسترش کسب و کار خود فکر کنید

ثبت نام کنید

برای ثبت و پیگیری سفارشات چاپی خود باید ابتدا در سایت پارسی پرینت ثبت نام کنید و پس از آن می توانید با نام کاربری و کلمه عبور خود وارد سامانه اتوماسیون شده و نسبت به ثبت و پیگیری سفارشات خود اقدام کنید.

آنلاین سفارش دهید

شما می توانید باا استفاده از نام کاربری و کلمه عبور خود وارد سامانه اتوماسیون شده و انواع سفارشات چاپی خود اعم از کارت ویزیت، انواع تراکت، انواع کاتالوگ و بروشور، پاکت نامه و اوراق اداری، ساک دستی و... اقدام کنید.

به موقع تحویل بگیرید

پس از دریافت پیام آماده بودن سفارشات، باید وارد کنترل پنل خود در سامانه اتوماسیون شده و نسبت به ثبت درخواست ارسال سفارشات آماده خود اقدام کنید. بسته حاوی سفارشات شما به طریقی که خودتان خواسته اید برایتان ارسال می گردد.

هر روز کانونهای تبلیغاتی، شرکت های تبلیغاتی، گرافیست ها و فعالان عرصه چاپ بیشتری به پارسی پرینت می پیوندند. ثبت نام مشتری جدید